Miejscem tym są Czechowice-Dziedzice – rodzinne miasto Andrzeja Krzanowskiego. Nazwa festiwalu wywodzi się właśnie z owego tytułu, będącego jednocześnie akronimem złożonym z pierwszych sylab imion członków jego najbliższej rodziny (Aleksandra – córka, Kamil – syn, Grażyna – żona, Andrzej – imię kompozytora).

Alkagran. Słowo to zostało po raz pierwszy wypowiedziane w lutym 1980 roku w Czechowicach-Dziedzicach przez kompozytora Andrzeja Krzanowskiego i uzupełnione dopowiedzeniem „czyli jedno miejsce na prawym brzegu Wisły” przez jego żonę Grażynę. Stało się ono tytułem kwintetu akordeonowego. Kompozytor tak opisuje powstałe dzieło:
…Tytuł utworu z jednej strony jest zakodowaną nazwą imion moich najbliższych, z drugiej zaś wskazuje na nasze „miejsce na ziemi”, czyli miasteczko Czechowice-Dziedzice położone na prawym brzegu Wisły, gdzie powstała większość moich kompozycji. ALKAGRAN jest utworem jednoczęściowym o fakturze polifonicznej zdominowanej techniką kanonicznego prowadzenia głosów. ALKAGRAN czyli jedno miejsce na prawym brzegu Wisły na kwintet akordeonowy napisałem dla Warszawskiego Kwintetu Akordeonowego, z którym to zespołem współpracuję od 1975 roku. Utwór dedykowany jest przyjacielowi Andrzejowi Chłopeckiemu. Prawykonanie „ALKAGRANU” odbyło się 4 kwietnia 1981 roku podczas Dni Muzyki Organowej w Krakowie na koncercie laureatów Konkursu Kompozytorskiego im. A. Malawskiego (1980), na którym otrzymał III nagrodę.

Dziesięć lat później Andrzej Krzanowski w wieku 39 lat niespodziewanie umiera. Dzień jego śmierci – 1 października 1990 roku przypada w tym samym dniu, w którym obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Muzyki. W Towarzystwie Przyjaciół Czechowic-Dziedzic, którego prezesem był Erwin Woźniak, pojawił się pomysł festiwalu muzycznego poświęconego kompozytorowi. Realizacji pomysłu podjął się Miejski Dom Kultury w Czechowicach-Dziedzicach. Jego dyrektorem był wówczas Henryk Szopa. Termin festiwalu został wyznaczony na przełom września i października, zaś nazwę Muzyczne Spotkania Młodych ALKAGRAN zaproponowała żona kompozytora Grażyna Krzanowska.

W miesiącach wakacyjnych 1991 roku wystąpiły pewne perturbacje finansowe i personalne, które zagroziły całemu projektowi. Jednakże funkcję dyrektora Miejskiego Domu Kultury objął Bolesław Folek, fundusze na organizację festiwalu zostały pozyskane od Urzędu Miasta Czechowice-Dziedzice oraz lokalnych przedsiębiorców, szatą graficzną programu oraz plakatu zajął się Jan Grygierczyk, a przyjaciele Andrzeja Krzanowskiego – Marta i Jacek Niedźwiedzcy pomogli przy jego druku i pomysł doczekał się pomyślnej realizacji. Wokół Festiwalu zebrało się szerokie grono przyjaciół i znajomych Andrzeja Krzanowskiego z Polski i zagranicy. O początkach Festiwalu Ryszard Gabryś w książce programowej I Muzycznych Spotkań Młodych Alkagran 1991 napisał:
Na przekór trawiącemu naszą, nie tylko polską rzeczywistość „kryzysowi materii”, za to siłą woli i Ducha, którego staramy się nie gasić, przybywa oto Śląskowi i Polsce – aż trudno uwierzyć! – nowy festiwal muzyczny. Witamy go z radością i wiarą w trwałość przedsięwzięcia…

Festiwal zaplanowano na 1, 2 i 5 października 1991 roku. Koncerty odbyły się w Sali Widowiskowej Miejskiego Domu Kultury oraz w Kościele Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Czechowicach-Dziedzicach. Wykonawcami byli m.in. Marek Andrysek, Kwartet Śląski, Zespół Śpiewaków Camerata Silesia oraz Bielska Orkiestra Kameralna. Podczas I Muzycznych Spotkań Młodych Alkagran dokonano również kilku prawykonań, m.in. Czterech Nowel Andrzeja Krzanowskiego oraz utworu Bogdana Dowlasza Postscriptum, który otrzymał I nagrodę na Konkursie Kompozytorskim na solowy utwór akordeonowy zorganizowanym w ramach festiwalu.

Głównym celem tego i następnych Festiwali było propagowanie muzyki, w tym Andrzeja Krzanowskiego i kompozytorów XX wieku, edukacja artystyczna dzieci i młodzieży oraz promocja młodych wykonawców i kompozytorów. Instrumentem nieodłącznym festiwalowi jest oczywiście akordeon, a konkursy akordeonowe stały się najważniejszym wydarzeniem festiwalu.

Festiwal Alkagran na przestrzeni lat zmieniał swoje oblicze i zakres oddziaływania. W 1992 roku nastąpiły zmiany w strukturze organizacyjnej. Grażyna Krzanowska została kierownikiem artystycznym, a Bolesław Folek – dyrektorem organizacyjnym. W 1995 roku zmianie uległa także nazwa festiwalu. „Muzyczne Spotkania Młodych Alkagran” przekształciły się w „Jesienny Festiwal Muzyczny Alkagran”.

Bolesław Folek: Alkagran to jeden z tych dziwnych i pięknych przypadków w naszej historii kiedy bolesna strata, jaką było przedwczesne odejście wybitnego artysty, nauczyciela i wychowawcy, spowodowała narodziny zjawiska, które co roku wczesną jesienią przywołuje jego pamięć… To naprawdę działa jak remedium i pozwala każdorazowo strząsnąć z siebie nieznośny nalot bylejakości…

Witold Szalonek: …ten festiwal zrodził się z potrzeby środowiska. To jest w tej chwili obrona przed zagrożeniem szumami informacyjnymi… Muzyka koduje nasze stany uczuciowe, stany istnienia nas, ludzi w określonych epokach, i ona jest człowiekowi nieodzowna. I ten festiwal to potwierdza….

Christine Kohler: Zawsze było dla mnie największym zaszczytem wystąpić na Festiwalu Alkagran… Miałam okazję pracować z Andrzejem Krzanowskim, człowiekiem, który otworzył przede mną wrota do nowego świata współczesnej muzyki akordeonowej…

Eneasz Kubit: Jesienny Festiwal Muzyczny „Alkagran” jest znaczącym wydarzeniem artystycznym na mapie polskich festiwali muzycznych… Organizatorzy, na czele z Panią Grażyną Krzanowską, którą aktywnie wspiera Jej cała rodzina, zawsze dokładają wszelkich starań, aby przebieg tej imprezy odbywał się w doskonałej, przyjacielskiej atmosferze.

Marek Andrysek: Alkagran powstał dla upamiętnienia najgenialniejszego twórcy polskiej muzyki akordeonowej XX wieku… Co szczególnie wyróżnia ten festiwal, to fakt, że propagując muzykę wysoką nie stał się imprezą dla elit czy snobów… Wielki, mały, piękny festiwal w małym, pięknym mieście.

Na podstawie pracy licencjackiej Jagny Krzanowskiej-Słatyńskiej pt. „JESIENNY FESTIWAL MUZYCZNY „ALKAGRAN” W CZECHOWICACH – DZIEDZICACH (1991-2010)”.

This place is Czechowice-Dziedzice – Andrzej Krzanowski’s hometown. The festival’s name is derived from this title, which is also an acronym composed of the first syllables of the names of his immediate family members (Aleksandra – daughter, Kamil – son, Grażyna – wife, Andrzej – the composer’s name).

Alkagran. This word was first spoken in February 1980 in Czechowice-Dziedzice by composer Andrzej Krzanowski and completed with the addition „or one place on the right bank of the Vistula” by his wife Grażyna. It became the title of an accordion quintet. The composer described the work as follows:
…The title of the piece is, on one hand, a coded name of my loved ones, while on the other, it points to our „place on earth” – the town of Czechowice-Dziedzice on the right bank of the Vistula, where most of my compositions were created. ALKAGRAN is a one-movement piece with a polyphonic texture dominated by the technique of canonical voice leading. I wrote ALKAGRAN for the Warsaw Accordion Quintet, with whom I have collaborated since 1975. The piece is dedicated to my friend Andrzej Chłopecki. The premiere of „ALKAGRAN” took place on April 4, 1981, during the Organ Music Days in Krakow, at a concert of laureates of the A. Malawski Composition Competition (1980), where it received third prize.

Ten years later, Andrzej Krzanowski died unexpectedly at the age of 39. His death on October 1, 1990, coincided with International Music Day. The idea for a music festival dedicated to the composer arose within the Society of Friends of Czechowice-Dziedzice, chaired by Erwin Woźniak. The Municipal Cultural Center in Czechowice-Dziedzice took on the project, then directed by Henryk Szopa. The festival was scheduled for late September and early October, and the name „ALKAGRAN Musical Youth Meetings” was proposed by the composer’s wife, Grażyna Krzanowska.

In the summer of 1991, financial and organizational difficulties threatened the project. However, Bolesław Folek became the new director of the Municipal Cultural Center, funds were secured from the City of Czechowice-Dziedzice and local businesses, Jan Grygierczyk designed the program and poster, and friends of Andrzej Krzanowski – Marta and Jacek Niedźwiedzcy – helped with printing. A wide circle of Krzanowski’s friends from Poland and abroad gathered around the festival. Ryszard Gabryś wrote about its beginnings in the program book of the 1st ALKAGRAN Musical Youth Meetings:
In defiance of the „crisis of matter” affecting our reality, through the strength of will and Spirit, which we strive not to extinguish, a new music festival arrives for Silesia and Poland – hard to believe! We welcome it with joy and faith in the permanence of this endeavor…

The festival took place on October 1, 2, and 5, 1991. Concerts were held at the Municipal Cultural Center and the Church of Our Lady Queen of Poland in Czechowice-Dziedzice. Performers included Marek Andrysek, the Silesian Quartet, the Camerata Silesia Singers, and the Bielsko Chamber Orchestra. Several premieres took place, including Krzanowski’s „Four Novellas” and Bogdan Dowlasz’s „Postscriptum”, which received first prize at the Composition Competition for solo accordion piece organized as part of the festival.

The main goal of this and subsequent festivals has been to promote music – including that of Andrzej Krzanowski and 20th-century composers – artistic education of children and youth, and the promotion of young performers and composers. The accordion is of course the festival’s inseparable instrument, and accordion competitions have become its most important event.

The Alkagran Festival has changed its face and reach over the years. In 1992, organizational changes took place: Grażyna Krzanowska became artistic director and Bolesław Folek – organizational director. In 1995, the festival was also renamed from „ALKAGRAN Musical Youth Meetings” to „Alkagran Autumn Music Festival”.

Bolesław Folek: Alkagran is one of those strange and beautiful cases in our history when a painful loss – the premature passing of an outstanding artist, teacher and mentor – gave birth to a phenomenon that every early autumn recalls his memory… It truly acts as a remedy and allows one each time to shake off the unbearable patina of mediocrity…

Witold Szalonek: …this festival was born out of the community’s need. It is currently a defense against the threat of information noise… Music codes our emotional states, our states of existence as people in specific eras, and it is indispensable to humanity. And this festival confirms that.

Christine Kohler: It has always been my greatest honor to perform at the Alkagran Festival… I had the opportunity to work with Andrzej Krzanowski, a man who opened the doors for me to a new world of contemporary accordion music…

Eneasz Kubit: The „Alkagran” Autumn Music Festival is a significant artistic event on the map of Polish music festivals… The organizers, led by Mrs. Grażyna Krzanowska, actively supported by her entire family, always make every effort to ensure the event takes place in an excellent, friendly atmosphere.

Marek Andrysek: Alkagran was created to commemorate the most brilliant creator of Polish accordion music in the 20th century… What particularly distinguishes this festival is the fact that while promoting serious music, it has never become an event for elites or snobs… A great, small, beautiful festival in a small, beautiful city.

Based on the BA thesis by Jagna Krzanowska-Słatyńska: „ALKAGRAN AUTUMN MUSIC FESTIVAL IN CZECHOWICE-DZIEDZICE (1991-2010)”.